دولت در حالی از افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی برای دهک‌های کم‌درآمد از ۱۵ مهرماه ۱۴۰۵ خبر می‌دهد که گزارش‌های رسمی از رشد ۶۷ درصدی قیمت سبد کالاهای اساسی مشمول این طرح حکایت دارد.
کف افزایش ۳۰۰ هزار تومان
سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، اعلام کرده است که کف افزایش اعتبار کالابرگ ۳۰۰ هزار تومان است. به این ترتیب، مبلغ پایه کالابرگ از یک میلیون تومان به حداقل یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان برای هر نفر افزایش می‌یابد. برخی گزارش‌ها نیز از احتمال افزایش تا ۵۰۰ هزار تومان برای گروه‌های مختلف خبر می‌دهند.
مشمولان؛ ۴۴ میلیون نفر در پنج دهک
سیدحمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه، از شناسایی ۴۴ میلیون نفر برای دریافت کالابرگ با مبلغ جدید خبر داده است. بر اساس اعلام سازمان برنامه و بودجه، این افزایش برای پنج دهک کم‌درآمد جامعه در نظر گرفته شده است.
نحوه مشمول شدن دهک‌ها متفاوت است:
-
دهک‌های ۱ تا ۳: بدون نیاز به خوداظهاری، به‌صورت خودکار مشمول افزایش می‌شوند
-
دهک‌های ۴ و ۵: مشروط به خوداظهاری در سامانه و تأیید سقف درآمد
پورمحمدی تأکید کرده است که افراد تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی بدون نیاز به اقدام خاصی، کالابرگشان افزایش می‌یابد.
زمان‌بندی اجرا
بر اساس اعلام وزیر اقتصاد، اجرای کالابرگ با مبالغ جدید برای دهک‌های پایین درآمدی از ۱۵ مهرماه ۱۴۰۵ آغاز خواهد شد. همچنین کالابرگ گروه سوم مشمولان (سرپرستان خانوار با رقم انتهای کد ملی ۷، ۸ و ۹) در یکشنبه ۵ مهر ۱۴۰۵ شارژ شده است. اعتبار کالابرگ شهریورماه نیز تا پایان مهرماه معتبر است.
اقلام مشمول
اقلام قابل تهیه با اعتبار کالابرگ شامل برنج، روغن، ماکارونی، قند و شکر، حبوبات، خرما، شیر، ماست، پنیر، گوشت قرمز، گوشت سفید (مرغ، بوقلمون، ماهی و میگو) و انواع میوه و سبزیجات است.
اما واقعیت تلخ؛ تورم ۶۷ درصدی سبد کالا
گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد هزینه سبد ۱۱ قلم کالای اساسی مشمول کالابرگ از دی‌ماه ۱۴۰۴ تا مردادماه ۱۴۰۵ حدود ۶۷ درصد افزایش یافته و از حدود ۲ میلیون و ۲۶۰ هزار تومان به حدود ۳ میلیون و ۷۹۰ هزار تومان رسیده است.
در نتیجه، سهم کالابرگ یک میلیون تومانی از هزینه این سبد از ۴۴ درصد به ۲۶ درصد کاهش یافته است. به عبارت دیگر، اعتباری که در دی‌ماه گذشته نزدیک به نیمی از هزینه سبد کالاهای اساسی را پوشش می‌داد، اکنون تنها یک‌چهارم آن را جبران می‌کند.
ناکافی بودن افزایش
کارشناسان معتقدند افزایش ۳۰۰ هزار تومانی هیچ تأثیر ملموسی در زندگی خانواده‌های کم‌درآمد ندارد. در همین ارتباط، افزایش ۳۰ درصدی اعتبار کالابرگ در برابر تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۲۸.۱ درصدی خوراکی‌ها، به معنای جبران کاهش قدرت خرید خانوار نیست.
برخی نمایندگان مجلس نیز این افزایش را «ناچیز» توصیف کرده و خواستار هدفمندی بیشتر و تناسب با نرخ واقعی تورم مواد غذایی شده‌اند.
چالش بودجه‌ای
در قانون بودجه ۱۴۰۵ حدود ۹۶۶ هزار میلیارد تومان برای اجرای کالابرگ در نظر گرفته شده است. با فرض ۸۶.۹ میلیون دریافت‌کننده و پرداخت ماهانه یک میلیون تومان به هر نفر، هزینه شش ماه نخست سال حدود ۵۲۱ هزار میلیارد تومان خواهد بود و برای نیمه دوم سال حدود ۴۴۵ هزار میلیارد تومان از اعتبار مصوب باقی می‌ماند.
با این حال، با افزایش مبلغ کالابرگ، نیاز به منابع مالی بیشتری خواهد بود. مرکز پژوهش‌های مجلس برآورد کرده است که نیاز مالی برای ادامه کالابرگ در شش ماه آینده بیش از ۶۰۰ هزار میلیارد تومان خواهد بود. گزارش‌ها حاکی از آن است که تأمین این منابع به درآمدهای نفتی، فروش فرآورده‌های نفتی و گاز، تسعیر ارز و منابع صندوق توسعه ملی وابستگی قابل‌توجهی دارد.
سخنگوی دولت: افزایش در راه است
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، با تأکید بر تداوم حمایت از اقشار کم‌درآمد، از افزایش رقم اعتبار کالابرگ خبر داده و گفته است که این افزایش همچنان در دستور کار دولت قرار دارد. وی در پاسخ به انتقادات درباره ناچیز بودن مبلغ افزایش، تأکید کرده است که «قطعاً کالابرگ برای خرید پفک داده نمی‌شود».
جمع‌بندی
افزایش مبلغ کالابرگ در مهر ۱۴۰۵ گامی در جهت حفظ قدرت خرید دهک‌های کم‌درآمد تلقی می‌شود، اما با توجه به رشد ۶۷ درصدی قیمت سبد کالاهای اساسی، افزایش ۳۰ درصدی اعتبار کالابرگ نمی‌تواند پاسخگوی نیاز واقعی خانوارها باشد. به نظر می‌رسد تداوم این روند بدون اصلاح ساختاری در سیاست‌های حمایتی و کنترل تورم، اثربخشی لازم را نخواهد داشت.
